Tình trạng báo giá ban đầu 1,5 tỷ nhưng khi hoàn thiện đội lên 1,8–2 tỷ là nỗi bức xúc phổ biến của nhiều gia chủ. Sự chênh lệch này không hoàn toàn do “chiêu trò” của nhà thầu mà đến từ cả hai phía.
Dưới đây là 5 nguyên nhân cốt lõi và giải pháp kiểm soát hiệu quả:
1. Báo Giá Mới Chỉ Là Khái Toán Theo Mét Vuông
-
Vấn đề: Báo giá ban đầu thường chỉ tính nhanh bằng diện tích nhân đơn giá m², chưa bóc tách cụ thể chủng loại móng, mác bê tông hay vật liệu hoàn thiện. Chủ nhà dễ lầm tưởng đây là giá chốt trọn gói.
-
Cách phòng tránh: Yêu cầu bảng dự toán bóc tách chi tiết từng hạng mục (khối lượng, đơn giá vật tư, nhân công) trước khi đặt bút ký hợp đồng.

2. Chủ Nhà Đổi Thiết Kế Hoặc Nâng Cấp Vật Tư Giữa Chừng
-
Vấn đề: Việc cơi nới phòng, dời ổ điện, đổi loại gạch đắt tiền hơn hay thay thiết bị vệ sinh cao cấp đều kéo theo chi phí vật tư mới, nhân công tháo dỡ và làm lại.
-
Cách phòng tránh: Chốt cứng phương án thiết kế và danh mục vật liệu trước khi khởi công. Nếu thay đổi, phải duyệt báo giá phát sinh bằng văn bản trước khi thợ thi công.
3. Điều Kiện Địa Chất Thực Tế Phức Tạp
-
Vấn đề: Khi đào móng mới phát hiện đất yếu hoặc mạch nước ngầm, buộc phải ép cọc sâu hơn hoặc đổ bê tông gia cố ngoài kế hoạch.
-
Cách phòng tránh: Khảo sát địa chất kỹ lưỡng ngay từ đầu, đặc biệt ở khu vực đất yếu hoặc xây chen liền kề nhà cũ, để dự trù đúng phương án móng.

4. Nhà Thầu Báo Giá Thấp Để “Gài Bẫy” Ký Hợp Đồng
-
Vấn đề: Một số đơn vị cố tình cắt bớt hạng mục hoặc tính thiếu khối lượng để có giá rẻ cạnh tranh. Đến khi thi công, họ mới liệt kê lại thành “khoản phát sinh ngoài hợp đồng” lúc chủ nhà đã vào thế kẹt.
-
Cách phòng tránh: Cảnh giác với báo giá rẻ bất thường. Lấy 2–3 bảng dự toán chi tiết từ các nhà thầu khác nhau để đối chiếu chéo xem đơn vị nào đang hạ chuẩn vật tư hoặc bỏ sót đầu việc.

5. Hợp Đồng Thiếu Điều Khoản Về Chi Phí Phát Sinh
-
Vấn đề: Hợp đồng chỉ ghi tổng giá trị mà không quy định rõ đơn giá nhân công, vật tư điều chỉnh khi có thay đổi, khiến nhà thầu tự ý định giá khi có phát sinh.
-
Cách phòng tránh: Quy định rõ trong hợp đồng nguyên tắc tính phát sinh và chỉ thanh toán các khoản có biên bản xác nhận của cả hai bên trước khi triển khai.
Lời khuyên: Mọi công trình đều tiềm ẩn biến động, vì vậy cách phòng tránh thâm hụt hiệu quả nhất là: Lập dự toán chi tiết, quy định chặt chẽ việc tính phát sinh trong hợp đồng và hạn chế thay đổi thiết kế giữa chừng.

